Cén scileanna atá de dhíth roimh thosú ar MRB san Eolaíocht?

Sa sonraíocht churaclaim nua don sraith sóisearach san eolaíocht luaitear:

 

Ní pacáiste slachtmhar eolais amháin í an eolaíocht – ná ní cur chuige céim ar chéim í maidir le fionnachtain.”

 

Léimeann an ráiteas seo amach chugam. . .

.

Mar Eolaí tá mé níos compordaí ag foghlaim faoi phróisis agus faoi loighic a chur i bhfeidhm, mar mhúinteoir tá mé tar éis stíl a fhorbairt chomh maith áit gur maith liom múineadh faoi phróisis agus faoi loighic a chur i bhfeidhm. Is é an stíl foghlama seo a mheall mé chuig na heolaíochtaí ar dtús agus is é an rud a chinntíonn go bhfuil dúil agam san ábhar ant-am ar fad. Ar ndóigh, tá ról ag an gcruthaitheacht i dteagasc aon ábhair, ach ní hé an chruthaitheacht an chéad tréith den Eolaíocht a smaoiníonn mórchuid na ndaoine air.

Mar sin, cá bhfágann sé sinn agus muid ag pleanáil na scileanna a theastaíonn do na measúnuithe rangbhunaithe a mhúineadh – gníomhaíocht ina n-iarrtar ar dhaltaí smaoineamh go cruthaitheach ar chur i bhfeidhm próiseas loighciúil a thástáil?

Is léir go gcaithfidh daltaí an modh eolaíoch a chur i bhfeidhm ar a gcuid smaointe chun hipitéis intástáilte a dhéanamh. Táthar ag súil go ndéanfaidh daltaí taighde, ceistiú agus breathnú ar phatrúin ina gcuid sonraí, iad a thabhairt i gcrích agus a mheas. Tá siad seo ríthábhachtach chun caighdeán eisceachtúil a bhaint amach i ngnéithe ordlathacha na cáilíochta. Is féidir le líon mór na gcéimeanna a bhaineann leis an modh eolaíochta a bheith iomarcach do mhic léinn.

I mo thaithí féin cailltear daltaí níos laige i bhfairsinge an taisc agus bíonn deacracht ag daltaí ardchumais a gcuid smaointe a choinneáil laistigh de theorainn an taisc, ag iarraidh ina ionad sin oscailteacht na dteidil a úsáid chun cíoradh ceart a dhéanamh ar an ábhar.

Is minic nach fiú dtugtar aitheantas ar bith do thadhlaithe agus cé go mbraitheann daltaí go ndearnadar sár-iarracht, faigheann siad amach go tapa nach n-oireann a gcuid oibre d’idéal na ngnéithe cáilíochta agus gnóthaíonn siad torthaí nach bhfuil comhionann le torthaí.

Agus mé ag obair agus ag difreáil le haghaidh cumais éagsúla, bhí a fhios agam i gcónaí conas trí phríomh-athróg a aithint, neamhspleách, spleách agus rialaithe. Agus am á chaitheamh acu air seo (i dtéarma 1 de bhliain 1 de ghnáth) bíonn mic léinn ‘oilte’ agus iad ag lorg patrúin a thaispeánann éifeacht ag an athróg neamhspleách ar an athróg spleách.

Mar shampla, nuair a bhíonn osmóis á theagasc beidh a fhios ag gach duine go bhféachann a gcuid gníomhaíochtaí fiosrúcháin ar éifeacht na maise (gluaiseacht uisce) mar gheall ar thiúchan athraitheach tuaslagtha. Tógann sé seo thart ar 2-3 cheacht sa bhreis ar na ceachtanna atá beartaithe ach bíonn sé níos luachmhara i dtaobh na foghlama ná ceachtanna gan modheolaíocht fiosrúcháín i bhfeidhm.

Ceadaíonn an tuiscint bhunúsach seo ar athróga agus a dtábhacht do dhaltaí a dtáblaí agus a ngraif sonraí a thógáil go muiníneach, rud a bhaineann ceistíocht leanúnach ó dhaltaí faoi cá dtéann na lipéid agus conas an tábla a leagan amach. Maidir le hanailís a dhéanamh ar na sonraí a bhailítear is féidir le daltaí ar gach cumas patrún bunúsach a fheiceáil ar an méid a tharla don athróg spleách a lorg mar gheall ar an athrú neamhspleách. Tugann sé seo an ráiteas tosaigh don chonclúid agus tugann sé deis do dhaltaí ansin a gcuid taighde a nascadh chun an patrún a mhíniú. (Lorgaím de ghnáth go n-úsáideann daltaí príomhfhoclóir anseo freisin, mar shampla ardchlár, méadú, laghdú, géar, comhréireach go díreach, comhréireach go hindíreach srl).

Cé go gcuirtear go leor leibhéil foghlama i bhfeidhm sna measúnuithe rangbhunaithe, má bhíonn a fhios agat conas athróga a aithint agus a úsáid le linn fiosrúcháin, bíonn pointe tagartha coitianta i gcónaí i ngach céim. Téann daltaí i dtaithí ar a n-athróga i rith gach céime agus bíonn níos mó neamhspleáchas mar thoradh ar an eolas le linn chéimeanna an mhodha eolaíochta.

le Amy Ní Laoire, scienceteacher.ie

Freagair

Your email address will not be published.

The maximum upload file size: 1 GB. You can upload: image, audio, video, document, spreadsheet, interactive, text, archive, code, other. Links to YouTube, Facebook, Twitter and other services inserted in the comment text will be automatically embedded. Drop file here